Jak przygotować góralskie wesele? Część pierwsza: góralskie jadło na gody

W gwarze góralskiej terminem gody określa się czas ślubu i wesela. Góralskie imprezy mają to do siebie, że są huczne i liczne. To powoduje, że okres przygotowań do tak wielkiego wydarzenia jest długi i pracochłonny. Ponadto, żeby zorganizować prawdziwe góralskie wesele, trzeba znać tradycję i obyczaje mieszkańców gór. Specjalnie dla Was przygotowaliśmy więc cykl o tym, jak przygotować prawdziwe gody. Dzisiaj opowiemy o tradycyjnej góralskiej kuchni, którą można wykorzystać przy komponowaniu weselnego menu. Staropolskie przysłowie mówi, że „droga do serca prowadzi przez żołądek”, dlatego, aby zdobyć uznanie naszych gości, należy w pierwszej kolejności zadbać o jedzenie, jakie im podajemy. Jeśli marzy nam się góralskie wesele z prawdziwego zdarzenia, warto dowiedzieć się, czym charakteryzuje się ich kuchnia i jakie potrawy uchodzą za najsmaczniejsze.

Czym charakteryzuje się kuchnia góralska?

Tradycyjną góralską kuchnię cechuje przede wszystkim prostota. Jest to połączenie kuchni z regionów Beskidu, Podhala i Tatr. Ogromny wpływ na jej kształt miały trudne warunki klimatyczne oraz położenie geograficzne. W kuchni góralskiej brak skomplikowanych przepisów czy wyszukanych składników. Podstawą potraw są grule (gotowane ziemniaki), produkty mączne (przede wszystkim mąka jarcana – jęczmienna lub owsiana) oraz sery. Spotkamy tu również bryjkę, którą przyrządza się, gotując mąkę w osolonej wodzie. To z kuchni góralskiej wywodzi się tradycja kiszenia kapusty i ugniatania jej nogami. Natomiast podstawą dań mięsnych jest baranina, czemu trudno się dziwić, gdyż na wysokogórskich terenach wypas owiec nie jest niczym niezwykłym.

Góralskie zupy

Zupa jest obecna na każdym weselu. Podawana jako pierwsza ma za zadanie zaspokoić głód gości oraz zaprezentować całość menu weselnego. Z jedzeniem jest tak jak z ludźmi – liczy się pierwsze wrażenie. Dlatego warto zadbać o to, by podana zupa była smaczna i rozbudziła apetyt gości.

Jedną z najpopularniejszych góralskich zup jest kwaśnica. To rodzaj kapuśniaku gotowanego na mięsie wieprzowym, baraninie lub świńskim ryju. Zupa jest kwaśna, ostra i intensywna w smaku. Podaje się ją z kawałkami ziemniaków. Kwaśnica w 2006 roku została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych. Nie należy jej mylić ze zwykłym kapuśniakiem, który w przeciwieństwie do kwaśnicy, może być gotowany ze świeżej kapusty i innych warzyw.

Inną, znaną zupą góralską jest czosnianka, gotowana z ziemniaków – gruli, czosnku, cebuli i mięty. Obecnie jest wyparta przez lekki rosół zagotowany z czosnkiem, jednak czosnianka jest tradycyjną zupą kuchni podhalańskiej, o wyrazistym aromacie i smaku.

Jeśli chcemy podać rosół, który bez wątpienia jest numerem jeden na polskich weselnych stołach, możemy się pokusić na rosół po góralsku. Od zwykłego rosołu różni się tym, że jest robiony na bazie baranich i jagnięcych kości oraz mięsa.

Mięso podane na sposób góralski

Planując główne danie, musimy pamiętać, że nie może zabraknąć w nim mięsa. W każdym tradycyjnym góralskim domu niezależnie od sytuacji materialnej (która często w dawnych czasach była wyjątkowo ciężka), podczas specjalnych okazji rodzinnych na stole zawsze pojawiało się mięso.

Jeśli zależy nam na tym, żeby na stołach rzeczywiście królowało góralskie jadło, obowiązkowo obecne musi być mięso baranie. Można je przygotować w różnej formie: baranich kotletów, pieczonego udźca czy pieczeni baraniej.

Jedną z najbardziej znanych potraw w Beskidach jest golonka duszona w piwie. Mimo że przypomina trochę golonkę po bawarsku, jest ostrzej przyprawiona, a do sosu, w którym się dusi, dodawane są warzywa. Oprócz tego z regionem gór kojarzone są również żeberka pieczone w kapuście. To tradycyjne, regionalne danie, które można spotkać w prawie każdej góralskiej karczmie.

Jeśli chcemy, żeby wesele było niezapomniane, możemy pokusić się o pieczonego prosiaka, którego potem podamy gościom do zjedzenia. Kiedyś, na każdym prawdziwym góralskim weselu, prosiak był zawsze obecny. Z pewnością będzie to dla gości niezwykła atrakcja.

golonka

Deska serów góralskich

Jednym z głównych elementów kuchni góralskiej są sery. Jest to spowodowane rozwiniętą hodowlą owiec, z których to mleka wytwarza się słynne góralskie przysmaki. Na weselu warto zadbać o deskę serów góralskich, które bez wątpienia oddadzą atmosferę folklorystycznego wesela.

Najbardziej popularnym i znanym serem góralskim jest oscypek – wyrabiany ręcznie w sezonie pasterskim z owczego mleka, w okresie letniego wypasu owiec. Często podaje się go w formie grillowanej lub z żurawiną. Jego cechą charakterystyczną jest wrzecionowaty kształt i zdobienie na bokach. W 2007 roku uzyskał status Chronionej Nazwy Pochodzenia.

Inny ser góralski – gołka – jest często mylona z oscypkiem. Różnica polega na tym, że gołka jest wytwarzana z mleka krowiego, w efekcie czego ma zupełnie inny smak niż oscypek. Oba sery są jednak zbliżone do siebie kształtem, co często powoduje pomyłki.

Rydykołka to ser góralski, który nazywany jest młodszą siostrą oscypka, ponieważ wytwarzany jest z jego resztek. Można ją spotkać w kształcie zwierząt, serc lub wrzeciona.

Obok oscypka, najczęściej podawanym serem na góralskim weselu jest korboc, produkowany z mleka krowiego. Ma kształt długich nitek makaronu, najczęściej splecionych w warkocz. Charakteryzuje się łagodnym smakiem, jest mniej słony i bardziej miękki od oscypka.

Innym rodzajem sera jest bryndza – biało-kremowy ser o pikantnym smaku, wytwarzany z mleka owczego. To rodzaj miękkiego, podpuszczkowego sera o słonym smaku i konsystencji pasty.

Deska serów jest idealnym pomysłem na zakąskę i bardzo wyraźnym folklorystycznym elementem. Z pewnością zaspokoi gust nawet najbardziej wymagających gości.

sery-goralskie

Bufet góralski

W góralskim bufecie można zaproponować gościom pieczone mięsa, pasztet z żurawiną, śledzie, chleb ze smalcem, galaretki wieprzowe z golonek i nóżek. Warto również rozważyć propozycję umieszczenia w takim bufecie tradycyjnych mącznych wypieków kuchni góralskiej. Jednym z takich dań są moskole – placki pieczone na blasze, pochodzące z regionu Podhala. Inną potrawą są hałuski – ziemniaczane kluseczki, również pochodzące z Podhala, oraz bombolki – pieczone drożdżowe kluski polane miodem i masłem. Pomysłów z pewnością nie zabraknie, ponieważ kuchnia góralska jest niezwykle bogata.

bufet_wiejski_rnbd

Góralskie desery i trunki

Tak jak na każdym weselu, również i na góralskim nie może zabraknąć słodkości. Na weselnym stole powinny zatem znaleźć się kołacze, makowce oraz szarlotki. Tradycyjnym ciastem góralskim są hrube baby – słodkie babki ziemniaczano-drożdżowe oraz kremarz – ciasto miodowe przekładane kremem.

640px-Makowiec_1

Górale mają również swoje tradycyjne przepisy na alkohol. Najbardziej znanymi u nich trunkami są tradycyjne nalewki: miodunka, nalewka z tarniny, wódka z żytnicy. Nie można też zapomnieć o słynnym grzańcu zbójeckim, którego czasy sięgają aż XVI wieku. Jego podstawą jest wino, piwo, rum i goździki. Jeśli wesele odbywa się w okresie jesienno-zimowym, pojawienie się grzańca z pewnością zostanie przyjęte z entuzjazmem. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie góralskie alkohole są mocne i przeznaczone na twarde góralskie głowy, dlatego w spożywaniu tych trunków trzeba zachować umiar.

Góralskie wesele jest bez wątpienia jednym z najpiękniejszych przeżyć. Tradycyjna regionalna kuchnia przywodzi na myśl dawne czasy, kiedy to wesela trwały kilka dni, a zabawie i tańcom nie było końca. Wrażenia po takim wydarzeniu na pewno będą niezapomniane. A o takim ślubie będą potem pamiętać najstarsi górale.

Hotel na Błoniach organizuje dla Młodych Par niezapomniane wesela w górach. Specjalna oferta tematyczna pozwala spełnić wszystkie oczekiwania narzeczonych. Zapraszamy serdecznie do osobistej wizyty w naszym Hotelu lub kontaktu z managerem obiektu. Zatroszczymy się o każdy detal uroczystości, sprawiając, że ten Dzień pozostanie w Państwa wspomnieniach na całe życie.

Źródła zdjęć: flickr.com, Wikipedia, grafika Hotelu na Błoniach