Jak przygotować góralskie wesele? Część czwarta: strój Pani Młodej na gody

W ostatnim wpisie z serii poświęconej góralskiemu weselu, zajęliśmy się strojem Pana Młodego. Teraz przyszedł czas na omówienie ślubnej garderoby Młodej Pani. Ubiór Panny Młodej nierozerwalnie kojarzy nam się z długą, białą suknią w stylu księżniczki. Dodatkowo Młoda Pani obowiązkowo powinna mieć we włosach wpięty welon, a na nogach białe buty na niebotycznie wysokim obcasie. Tradycja góralska rysuje jednak zupełnie inny obraz ślubnej sukni, który z tym współczesnym ma niewiele wspólnego. Zamiast bieli dominują kolorowe, kwiatowe motywy, zamiast wysokich obcasów – na nogach kobiety zobaczymy kierpce. I choć wiele Pań twierdzi, że nie wyobraża sobie zamienić białej sukni ślubnej na inny ubiór, w przypadku organizowania góralskiego wesela warto poważnie zastanowić się nad tym, czy nie zmienić zdania. Góralski strój ślubny nada uroczystości podniosłego charakteru, podkreśli tradycyjny koloryt wydarzenia i sprawi, że zaproszeni gości będą oczarowani strojem, którego z pewnością nie mają okazji oglądać na co dzień.

Spódnica i koszula

Tradycja góralska nie zna jednoczęściowej sukni ślubnej. Zamiast niej Młoda Pani zakłada strój składający się ze spódnicy i koszuli. Spódnice te mają różny kolor i są wykonane z takich materiałów, jak: tybet, jedwab, wełenka czy perkal. Pod spódnicę jest zakładana halka, wyszywana białym haftem, którą górale określają jako „fartuch”. Halka jest bardzo ważnym elementem ślubnego stroju góralskiego. W sytuacji, gdy góralka obraca się szybko w tańcu wokół własnej osi (w gwarze góralskiej nazywa się to zwyrtnięciem), a spódnica unosi się do góry, halka ma za zadanie przysłonić nogi kobiety. Spódnice są dekorowane w najróżniejsze wzorki. Najbardziej popularnym, który zachował się w tradycji góralskiej, jest motyw kwiatowy.

Odświętna koszula jest uszyta z białego płótna bądź batystu. Materiał jest bogato zdobiony haftem. W zależności od rodzaju koszuli różnie eksponowany jest kołnierz i rękawy.

goralki (2)

Najstarsze koszule góralskie w ogóle nie posiadały kołnierzy. Na piersiach miały charakterystyczne pęknięcie i proste rękawy. Materiał wokół szyi i na dole rękawów był wykończony delikatnym haftem angielskim lub białym haftem płaskim. Jeśli haft występował na obrzeżach rękawów, do ozdabiania stosowano drobne wzory geometryczne: romby, palmety (zwane w góralskiej gwarze kogucikami), kółka i inne drobne wzorki.

Później upowszechniły się koszule białe z fabrycznego płótna, rozcięte na całej długości, z krezami marszczonymi wokół szyi i nadgarstków. Z czasem krezy zostały zastąpione dziurkowanymi kołnierzami, a wykończenie rękawa zajął odwijany mankiet. W tego typu koszulach, w centralnym miejscu rękawa była haftowana kompozycja roślinna, np. róża, dziewięciornik lub winorośl. Obecnie spotyka się również koszule, które są ozdobione kolorowym haftem płaskim lub podwlekanym, tworzącym wypukłości przywodzące na myśl relief.

Gorset

Jest charakterystycznym elementem stroju góralskiego, który utrzymuje sylwetkę kobiety w odpowiedniej pozie. Gorset jest sznurowany czerwoną wstążką. Uszyty z jednej grubszej lub dwóch cieńszych warstw materiału oraz podszewki, która pokrywa lewą stronę haftu. Podszewka jest używana w szczególności do materiałów takich jak: delikatny aksamit, cienki jedwab, czy perkal.

Zdobienia na gorsecie są najróżniejsze, co wynika z bogatej historii. Najwcześniej stosowane były proste obszycia, które biegły wzdłuż brzegów stanika oraz doszywanych kaletek. Jeśli ktoś chciał mieć bardziej zdobiony gorset, mógł zdecydować się na ornament pętlicowy, który charakteryzował się naszywaniem sznurków w kształcie pętli, ósemek lub wzorów roślinnych na kształt figur geometrycznych.

Z biegiem czasu zaczęto stosować technikę kolorowego haftu płaskiego, szczególnie do motywów kwiatowych. Na gorsetach zaczęły pojawiać się haftowane róże, lilie, szarotki, maki, bratki, stokrotki. Ze Stanów Zjednoczonych przywędrowała moda na gorsety zdobione świecącymi cekinami oraz drobnym koralikami. Wszystkich tych zdobień używa się do dzisiaj.

Dodatki

W tradycji góralskiej zarówno Pan Młody, jak i Pani Młoda na nogach mają założone kierpce. Jest to obuwie na płaskim obcasie, wykonane z kawałka świńskiej lub wołowej skóry.

Głowę Pani Młodej zdobi wianek – symbol niewinności. Najczęściej jest on wykonywany z mirtu, którego gałązki symbolizują miłość i wierność. W podaniach góralskich wianek Pani Młodej wykonany z mirtu jest gwarantem szczęścia i płodności.

Elementem, o który koniecznie muszą zadbać druhny Pani Młodej, jest chusta zwana „kaźmierkulą”, wykonana z jednobarwnej karminowej wełny. Podczas cepin, które są symbolem pożegnania Pary Młodej ze stanem panieńskim i kawalerskim, Pani Młoda zdejmuje wianek, a na głowę zakłada właśnie chustę. Ma to symbolizować zmianę jej życia.

Niezbędnym elementem stroju Pani Młodej są również czerwone korale, świadczące o stanie zamożności rodziny, a przez górali uważane jako znak zaradności i pracowitości. Sznury, czyli tzw. wojki korali, są ujmowane na końcu metalowym koluszkiem. Wiąże się je wstążką w takim kolorze, jaką sznuruje się gorset.

czerwone-korale

Strój Panny Młodej w tradycji góralskiej jest niezwykle barwny i odświętny. Każdy szczegół jest bardzo ważny, nadaje kobiecie szlachetny i majestatyczny wygląd. Choć obecnie panuje moda na długie, białe suknie, to jednak tradycyjny góralski strój również robi niemałe wrażenie. Warto wrócić do korzeni, zachwycić się kulturą naszych przodków i pokazać, że kultywowanie tradycji nie jest nudne, a wręcz przeciwnie – jest niepowtarzalne i oryginalne.

Źródła zdjęć: flickr.com